Wat is artrose?
Men spreekt van artrose wanneer het kraakbeen, dat de uiteinden van botten bedekt, in gewrichten geleidelijk verslechtert.

In Nederland hebben ongeveer 1,2 miljoen mensen dagelijks last van de gevolgen van artrose.

Wat is artrose nu precies?

Artrose, in het Engels osteoarthritis (OA) en in de volksmond ook wel gewrichtsslijtage genoemd, is de meest voorkomende chronische aandoening van de gewrichten. Wanneer het kraakbeen in de gewrichten afbreekt ontstaat er pijn, stijfheid en zwelling. In een gevorderd stadium veroorzaakt artrose chronische pijn in de gewrichten.

Artrose is één reumatische aandoening en houdt een langzaam en progressief verlies van gewrichtskraakbeen in. Naast het kraakbeen gaan ook de spieren, banden, kapsel en vocht in en rondom het gewricht in kwaliteit achteruit. De aandoening wordt nooit minder, maar dit verarmingsproces kan wel degelijk worden vertraagd. Naarmate iemand ouder wordt zullen de klachten toenemen. Daarom is het belangrijk om de klachten onder controle te krijgen. Voordat we verder ingaan op wat artrose is en hoe het behandeld kan worden leggen we eerst uit hoe de gewrichten werken.

Hoe werken gewrichten?

Het lichaam heeft een groot aantal gewrichten die ervoor zorgen dat de botten soepel kunnen bewegen. Gewrichten werken dus eigenlijk als een soort scharnieren. De botten die in een gewricht samenkomen, zijn allemaal aan het uiteinde bedekt met een laagje kraakbeen. Samen met het schokabsorberende gewrichtssmeer zorgt het kraakbeen ervoor dat de botten in het gewricht niet tegen elkaar aan schuren. Wanneer het kraakbeen in het gewricht wordt aangetast, is er meestal sprake van artrose.

Hoe tast artrose gewrichten aan?

Artrose is een degeneratieve gewrichtsziekte die ervoor zorgt dat het laagje kraakbeen in het gewricht dunner en zachter wordt en een onregelmatige structuur krijgt. Oftewel, het kraakbeen verandert en neemt in dikte en sterkte af. Daar blijft het echter niet bij. Het gewrichtssmeer neemt in kwaliteit en hoeveelheid af. En er kunnen pijnlijke botuitsteeksels ontstaan door verbreding van de botoppervlakte (osteofytvorming). Er is ook een erosieve vorm van artrose bekend waarbij gaatjes in het bot ontstaan. Vaak ontstaan er ontstekingen rondom het gewricht. Het zijn vooral de ontstekingen die ervoor zorgen dat je beperkt wordt in bewegen.

Vaak wordt artrose als een vorm van slijtage gezien, maar artrose is beter te beschrijven als een geleidelijke achteruitgang van de kwaliteit van het kraakbeen, het bot en de gewrichtssmeer.

Een chronische zenuwpijn

Vaak denkt men dat er ook pijn in het kraakbeen ervaren kan worden, maar dat is niet het geval. Kraakbeen is van nature gevoelloos. De onderliggende zenuwen registreren wel pijn.

De pijn die door artrosepatiënten wordt ervaren is het gevolg van de hevige slijtage in kraakbeen en gewrichtsbotten. Als een gevolg hiervan komen zenuwen bloot te liggen en ervaart de patiënt bij beweging zenuwpijn. Zolang het kraakbeen en botten niet herstellen of vervangen worden blijft deze pijn zich bij beweging manifesteren. Het zal je niet verbazen dat dit een heftige impact kan maken op hoe iemand door het leven gaat. De patiënten voelen zich in hun bewegingsvrijheid belemmerd en zoeken naar supplementen, operaties en advies om de pijn te verhelpen. Onderaan in dit artikel geven we een link met adviezen hoe je de ziekte de baas kunt zijn.

Wie kan artrose krijgen?

In principe kan ieder mens last krijgen van artrose. Vaak is artrose een gevolg van overbelasting door zwaar werk of intensief sporten. Toch zien we dat het aantal artrosepatiënten stijgt naarmate we een hogere leeftijdscategorie onder de loep nemen. Het aantal vrouwen dat last heeft van artrose – van alle vormen van artrose overigens – is aanzienlijk groter dan het aantal mannen: circa 3% van de mannen en circa 5% van de vrouwen heeft last van artrose. Naar verwachting zal het aantal mensen met artrose alleen maar toenemen naar mate de bevolking vergrijsd.

Overigens zijn mensen niet de enige wezens die last kunnen krijgen van de gewrichtsziekte: ook dieren worden getergd door artrose.

Symptomen van artrose

  • Zenuwpijn bij een gewricht
  • Mobiliteitsklachten bij een gewricht
  • Stijfheid bij bewegen (vooral in de ochtenduren)

De meest voorkomende symptomen zijn stijve en pijnlijke gewrichten. Vooral in de ochtend of na rust. Aangedane gewrichten kunnen na langdurige activiteit opzwellen. De symptomen ontwikkelen zich langzaam en verergeren na verloop van tijd.

Andere veel voorkomende symptomen

  • Getroffen gewrichten lijken groter
  • Een tijd lang niet bewegen levert meer stijfheid en pijn op
  • Gewrichten voelen warm aan
  • De spiermassa rondom een artrotisch gewricht neemt af
  • Extreme gevoeligheid in gewricht
  • De bewegingsvrijheid van het gewricht neemt af

Risicofactoren bij artrose

Artrose is vaak te wijten aan het verouderingsproces, bij het ouder worden neemt geleidelijk de kwaliteit van het kraakbeen af en je lichaam is niet in staat om nieuw kraakbeen aan te maken (artrose). Leeftijd is echter niet de enige risicofactor bij artrose, zoals je aan onderstaande opsomming van risicofactoren kunt aflezen.

Risicofactoren:

  • Geslacht
  • Erfelijkheid
  • Overgewicht
  • Zware belasting van de gewrichten
  • Te weinig lichaamsbeweging
  • Lagere botmassa
  • Beschadiging van het kraakbeen
  • Verkeerde voeding
  • Rookverslaving

Geslacht

Bij vrouwen komt artrose vaker voor dan bij mannen. De verklaring hiervoor is dat bij mannen één X- en Y-chromosoom het genetisch profiel uitmaken er bij vrouwen sprake is van twee X-chromosomen. Juist in het X-chromosoom zitten meer genen die de kans op reumatische ziektes veroorzaken.

Erfelijkheid

In sommige families komt artrose vaker (en heviger) voor dan in andere families. Jammer genoeg wordt er in de genen die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van kraakbeen een defect doorgegeven die artrose als gevolg (kan) hebben. In het geval je hiervan op de hoogte bent raden wij je aan in de gaten te houden of je zelf artrose gaat ontwikkelen.

Mensen met afwijkende gewrichtsvorming, waarvan scoliose een goed voorbeeld is, lopen ook een verhoogd risico op de vorming van artrose.

Overgewicht

Bij (zwaar) overgewicht drukt er meer gewicht op botten en gewrichten. Het menselijk lichaam is er niet voor gemaakt om langdurig de belasting van te veel gewicht aan te kunnen. Daarnaast leeft men tegenwoordig veel langer dan vroeger en moet slijtage langer voorkomen dienen te worden. Extra belasting als gevolg van de aanwezigheid van overtollige kilo’s versnelt de slijtage die artrose tot gevolg heeft. Door op een gezonde manier af te vallen naar het met het BMI aangeraden streefgewicht voorkomt de snelle opkomst van artrose(klachten).

Overbelasting van de gewrichten

Sporters die altijd het uiterste van zichzelf hebben gevergd of mensen die jarenlang in de bouw hebben gewerkt ontwikkelen op den duur artrose. Dit komt doordat er op momenten te veel belasting is gezet op de gewrichten, zonder dat hiervan tijdig hersteld kon worden. Bij zware belasting neemt de kans op beschadiging en slijtage toe en wanneer hier niet voldoende rust op volgt zal de conditie en dikte van het kraakbeen alleen maar verder afnemen.

Te weinig lichaamsbeweging

Waar een te zwaar lichaamsgewicht en te belastend sporten de opkomst van artrose kunnen versnellen, is te weinig bewegen ook af te raden. Door met mate te sporten versterkt je spieren, botten, gewrichten en het kraakbeen. Wissel dagen met gematigde sportintensiteit daarom af met rustdagen zodat het lichaam voldoende tijd heeft om te herstellen van de sportbelasting.

Lagere botmassa

Bij een lagere botmassa loop je eerder de kans dat het gewrichtsbot helemaal is weggesleten en het kraakbeen aangetast kan worden. Mensen met een lage botmassa behoren hierdoor tot de risicogroep voor vroegtijdige artrose.

Eerdere beschadiging van het kraakbeen

Als gevolg van een valpartij, een hevige stoot tegen een gewricht of een (kijk)operatie kan het gebeuren dat het kraakbeen beschadigd is geraakt. Indien dit niet tijdig weet te herstellen kan de ontwikkeling van artrose in een stroomversnelling geraken.

Verkeerde voeding

Het er op een lange periode op na houden van een ongezond eetpatroon heeft een negatieve invloed op de gezondheid van het kraakbeen. Door gezonder te gaan eten kan het tij gekeerd worden en neemt de kwaliteit van het kraakbeen weer toe. Denk hierbij aan het toevoegen van kiemgroenten, broccoli en fruit om het natuurlijk herstel van kraakbeen te bevorderen.

Rookverslaving

Roken is niet alleen slecht voor je luchtwegen en cardiovasculaire conditie, maar heeft ook een negatieve invloed op de pijntolerantie van artrosepatiënten.

De diagnose van artrose

De diagnose van artrose wordt vastgesteld aan de hand van de medische voorgeschiedenis en een lichamelijk onderzoek. Eventueel laboratoriumtesten, röntgenonderzoek en een MR- scan kan worden uitgevoerd.

  • De persoonlijke beschrijving van de klachten/symptomen
  • De locatie van en de intensiteit van de pijn
  • Lichamelijk onderzoek door een huisarts
  • CT-scan in het ziekenhuis

Een CT-scan van het gewricht geeft de arts inzicht in of je lijdt onder artrose of een andere gewrichtsaandoening zoals reuma. Afhankelijk van deze bevindingen kan er daarna ook nog gekozen worden voor een MRI-scan. Bij die scan is het gemakkelijker naar de staat van spieren, pezen en gewrichtsbanden te kijken. In sommige gevallen zal een specialist ook het kraakbeen(vloeistof) en bloed onderzoek op mogelijke ziektes.

Wat kan je doen tegen artrose?

Als je artrose wenst te voorkomen of de symptomen ervan wilt verzachten kan je onderstaande adviezen navolging geven.

  • Het aanpassen van het dieet kan ontstekingsremmend of -versterkende effecten hebben. Door het dieet met minder ontstekingsversterkende en meer -remmende voeding samen te stellen neemt ontstekingspijn af.
  • Blijf voldoende bewegen of sporten. Neem de trap in plaats van de lift en ga niet elke dag met de auto op en neer als het een korte afstand betreft. Het met mate blijven bewegen voorkomt dat het lichaam stijf gaat aanvoelen en versterkt de gewrichten. Ook als je al last van artrose ondervind is het aangeraden om niet stil te blijven zitten. Je kunt natuurlijk wel alternatieve sporten en bewegingsoefeningen gebruiken die de pijn verzachten. Denk hierbij aan fietsen of zwemmen in plaats van lopen.
  • Blijven bewegen is dus erg belangrijk, maar probeer wel de getroffen gewricht(en) te ontzien. Kies voor een sport of activiteit waar andere delen van het lichaam het meeste in belast worden. Zo voorkom je dat de gewrichtsslijtage in het getroffen artrose gebied nog meer toeneemt.
  • Zorg ervoor dat je geen overgewicht hebt. Elke kilogram die je weet af te vallen is een kilo minder die op de gewrichten drukt. Ook vermindert hiermee de kans op ontstekingsreacties en neemt de stofwisseling toe – overmatig vetweefsel remt de stofwisseling af – hetgeen het verder afslanken gemakkelijker maakt.
  • Er zijn voedingssupplementen, waarvan Glucosamine, die een herstellend effect hebben op gewrichten en kraakbeen.

Bij twijfel over de juiste aanpak bij gewrichtspijn en -klachten raden we het je altijd aan om advies in te winnen bij je huisarts. Hij of zij kan je daarna ook doorverwijzen naar een orthopedisch specialist. ArtroseBlog is bedoeld als informatiebron en vervangt geen medische diagnose.

Wat is artrose en wat kun je eraan doen?
4.3 (86.67%) 12 votes