Eeuwenoude kennis uit China
Het kruid Centipeda minima – in het Engels vaak “spreading sneezeweed” genoemd – heeft een lange geschiedenis in de Chinese geneeskunde. In de beroemde Compendium of Materia Medica (Bencao Gangmu) van Li Shizhen (16e eeuw) werd het beschreven als een middel dat de neuspassages opent, slijm vermindert en zwelling tegengaat. Het werd ingezet bij verkoudheid, hoest, sinusklachten en ontstekingen, meestal in de vorm van afkooksels, poeders of neuspreparaten.
Deze traditie is nooit verdwenen: Centipeda minima staat nog altijd vermeld in de Chinese Farmacopee 2020 als officieel erkend geneeskrachtig kruid.
Van volksgeneeskunde naar laboratorium
Ook buiten China was de plant bekend. Aboriginal-gemeenschappen in Australië gebruikten Centipeda minima traditioneel bij huidproblemen en luchtweginfecties. De plant groeide zo uit tot een kruid dat, onafhankelijk van cultuur en geografie, telkens weer werd ingezet tegen ontsteking en ongemak.
De moderne wetenschap bracht daar de afgelopen jaren meer helderheid in. Onderzoekers identificeerden Brevilin A als een van de belangrijkste werkzame stoffen. 1
Brevilin A: de actieve stof in de spotlight
Uit Centipeda minima is de stof Brevilin A geïsoleerd, een natuurlijke verbinding die tot de groep sesquiterpeen-lactonen behoort. Al eerder lieten onderzoekers zien dat Brevilin A in diermodellen van artrose het kraakbeen kon beschermen en oxidatieve stress wist te verminderen. Daarmee ontstond voor het eerst een wetenschappelijke basis voor het gebruik van dit kruid bij gewrichtsaandoeningen.
Doorbraak in 2025: nieuwe hoop bij reuma
In augustus 2025 publiceerden onderzoekers een veelbesproken studie in Arthritis Research & Therapy. Voor het eerst werd aangetoond dat Brevilin A ook effectief kan zijn bij reumatoïde artritis (RA). 2
De wetenschappers ontdekten dat Brevilin A het eiwit LRRC15 remt, een factor die bij RA ontstekingen en gewrichtsschade aanwakkert. Door dit eiwit te blokkeren werd ook de STAT3-route afgeremd, een signaalweg die chronische ontstekingen in stand houdt.
In celonderzoek verminderde Brevilin A de productie van ontstekingsstoffen zoals TNF-α en IL-1β. In een rattenmodel kregen dieren dagelijks een dosis van 20 mg per kilogram lichaamsgewicht van gezuiverd Brevilin A. Dat leidde tot minder gewrichtszwelling, minder kraakbeenschade en minder botafbraak – zonder dat er schadelijke bijwerkingen werden gevonden.
De onderzoekers concludeerden dat Brevilin A “een veelbelovende kandidaat is voor de ontwikkeling van nieuwe behandelingen tegen reumatoïde artritis” en wezen erop dat dit middel een ander aangrijpingspunt heeft dan de huidige medicijnen.
Wat betekent dit voor artrose?
Hoewel het onderzoek vooral op RA gericht was, sluiten de resultaten aan bij eerdere bevindingen bij artrose. Daar bleek Brevilin A het kraakbeen te beschermen en oxidatieve stress te verminderen. Samen wijst dit erop dat dezelfde stof in de toekomst mogelijk een dubbele rol kan spelen: ontstekingsremmend bij reuma én kraakbeenbeschermend bij artrose.
Hoe wordt het kruid gebruikt?
In de traditionele geneeskunde wordt Centipeda minima toegepast als afkooksel (thee), als poeder en soms als inhalatie of pasta op de huid. Het werd gezien als een middel tegen verkoudheid, ontstekingen en andere alledaagse klachten.
In de moderne tijd zijn er ook extracten verkrijgbaar in capsule- en poedervorm, en soms verwerkt in crèmes of oliën. Het probleem is dat deze producten vrijwel nooit gestandaardiseerd zijn op Brevilin A, de stof die in onderzoek centraal staat. Daardoor is onbekend hoeveel van de werkzame verbinding ze daadwerkelijk bevatten. Bovendien lagen de doses die in dierstudies effectief waren veel hoger dan wat een gewone thee, capsule of huidproduct kan leveren.
Toch biedt dit perspectief: het feit dat het kruid al eeuwenlang gebruikt wordt én nu wetenschappelijk in de belangstelling staat, laat zien dat er kans is dat ook mildere vormen verlichting kunnen geven – al is dat iets anders dan de gecontroleerde doses in een laboratorium.
Conclusie
Centipeda minima is een kruid met een bijzondere reis: van een vaste plek in de Chinese geneeskunde van de 16e eeuw, tot gebruik door Aboriginal-gemeenschappen in Australië, en nu opnieuw in de schijnwerpers door modern onderzoek.
De ontdekking dat de stof Brevilin A ontstekingen kan remmen en kraakbeen kan beschermen, maakt dit kruid tot een onverwachte kandidaat in de strijd tegen reuma en artrose. Voorlopig is het nog te vroeg om te spreken van een bewezen therapie – de thee en supplementen zijn niet te vergelijken met de zuivere doses die in onderzoek worden gebruikt.
Maar de lijn is duidelijk: oude traditie en moderne wetenschap ontmoeten elkaar. En waar die twee elkaar vinden, ontstaat hoop op nieuwe behandelingen voor gewrichtsaandoeningen.
