Helpt paracetamol echt bij artrosepijn?

Paracetamol is al tientallen jaren het meest gebruikte middel tegen pijn bij artrose. Huisartsen adviseren het vaak als eerste stap, omdat het goedkoop is en vrij verkrijgbaar. Toch klinkt de vraag steeds vaker: helpt paracetamol bij artrose eigenlijk wel? De afgelopen jaren is het gebruik van paracetamol opnieuw kritisch bekeken, zowel in onderzoek als in de dagelijkse praktijk. Tijd om de balans op te maken.

Paracetamol opnieuw kritisch bekeken

Paracetamol wordt al lang gezien als een veilige basispijnstiller. Toch is er de afgelopen jaren toenemende aandacht voor de beperkte effectiviteit en de risico’s bij verkeerd gebruik. Gezondheidsautoriteiten benadrukken dat paracetamol alleen gebruikt moet worden in de laagst werkzame dosis en voor een zo kort mogelijke periode.

Ook in Nederland is het gebruik van paracetamol onderwerp van discussie. Media besteedden aandacht aan de vraag of standaardgebruik bij uiteenlopende klachten altijd zinvol is. Ziekenhuizen hebben het gebruik van paracetamol via infuus teruggebracht als onderdeel van doelmatiger en duurzamer zorgbeleid. Daarnaast blijft paracetamol, volgens het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, de meest voorkomende oorzaak van medicijnvergiftiging in Nederland, vaak door onbewuste overdosering.

Hoe effectief is paracetamol bij artrose?

Uit grote onderzoeken blijkt dat paracetamol bij artrose nauwelijks beter werkt dan een placebo.

• Een Cochrane-review (2022) concludeerde dat de effecten op pijn en functioneren bij knie- en heupartrose minimaal en klinisch niet relevant zijn.
• Een meta-analyse in The BMJ (2015) noemde paracetamol “ineffectief voor de meeste patiënten met artrose”.
• Een analyse in JAMA (2020) liet zien dat de gemiddelde pijnvermindering kleiner was dan wat patiënten als merkbaar verschil ervaren.

De conclusie is duidelijk: bij artrose biedt paracetamol in de meeste gevallen geen betekenisvolle pijnverlichting. Het middel wordt vooral in stand gehouden door het imago van veiligheid en het gebrek aan betere laagdrempelige alternatieven. ¹

Het dilemma voor artsen

Toch schrijven huisartsen paracetamol vaak nog als eerste middel voor. Dat heeft een duidelijke reden. Paracetamol is veiliger dan NSAID’s of opioïden en veroorzaakt minder ernstige bijwerkingen. Het volledig schrappen ervan kan ertoe leiden dat sneller wordt uitgeweken naar sterkere pijnstillers, met grotere risico’s.

Sommige artsen geven aan dat een hogere dosering bij een deel van de patiënten tijdelijk verlichting kan geven. Die aanpak vergroot echter het risico op leverbeschadiging, zeker bij langdurig gebruik of combinatie met andere middelen.

Risico’s bij verkeerd gebruik

Paracetamol wordt vaak gezien als onschuldig, maar dat beeld klopt niet.

• Leverproblemen: langdurig gebruik of hoge doseringen kunnen ernstige schade veroorzaken.
• Onbewuste overdosering: veel griep- en verkoudheidsmiddelen bevatten óók paracetamol, waardoor patiënten ongemerkt te veel innemen.
• Vergiftigingen: paracetamol is de meest voorkomende oorzaak van medicijnvergiftiging in Nederland.

Wat betekent dit voor mensen met artrose?

Voor mensen met artrose is de boodschap helder: paracetamol kan soms tijdelijk verlichting geven, maar verwacht er geen structurele oplossing van. Gebruik het alleen als het echt nodig is, in de laagst werkzame dosis en zo kort mogelijk.

Wie wil weten welke andere medicijnen bij artrose worden gebruikt, en welke risico’s en bijwerkingen daarbij horen, kan het uitgebreide overzicht lezen in: Medicijnen bij artrose: wat je moet weten

Verder kijken dan pillen

Omdat artrose meer vraagt dan alleen symptoombestrijding, verschuift de aandacht steeds meer naar een bredere aanpak:

• Beweging en fysiotherapie om gewrichten sterk en soepel te houden
• Leefstijl en voeding gericht op het verminderen van ontsteking en overbelasting
• Nieuwe behandelmethoden zoals injecties en regeneratieve therapieën, die verder onderzocht worden

Zo blijft pijnstilling slechts één onderdeel van een groter geheel, waarin functioneren en kwaliteit van leven centraal staan.

Ook bij artrose geldt dat pijnstilling alleen zelden voldoende is. Een combinatie van medicatie, beweging, leefstijl en gerichte behandeling geeft op de lange termijn meestal het beste resultaat.