Knokkels kraken: sommigen vinden het een irritant geluid, anderen doen het meerdere keren per dag zonder erbij na te denken. Al generaties lang waarschuwen ouders en grootouders: “Als je zo doorgaat, krijg je later artrose.” Maar klopt die waarschuwing eigenlijk wel?
Om die vraag goed te begrijpen, is het belangrijk om eerst te weten wat artrose precies is en hoe het ontstaat. In dit artikel bekijken we of knokkels kraken echt invloed heeft op je gewrichten en wat wetenschappelijk onderzoek hierover zegt.
Wetenschappers hebben de relatie tussen knokkels kraken en handartrose uitgebreid onderzocht – en kwamen tot een verrassende conclusie.
Wat gebeurt er als je knokkels kraken?
Het kraken van een knokkel ontstaat door een drukverschil in het gewricht. Wanneer je het gewricht oprekt, verandert de druk in de gewrichtsvloeistof (synovia). Hierdoor vormen zich kleine gasbelletjes die plotseling imploderen. Dat veroorzaakt het typische plop-geluid.
Na het kraken voelt de vinger vaak wat losser en soepeler. Het duurt meestal ongeveer vijftien minuten voordat dezelfde knokkel opnieuw kan worden gekraakt, omdat de gasbelletjes eerst weer moeten oplossen.
Voor veel mensen voelt dit prettig, alsof er spanning uit het gewricht verdwijnt. Juist dat gevoel van verlichting heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat de gewoonte blijft bestaan – én dat er zorgen zijn ontstaan dat het slecht zou zijn voor het kraakbeen.
Waarom denken mensen dat het slecht is?
De mythe dat knokkels kraken artrose veroorzaakt heeft een logische oorsprong. Herhaald mechanisch effect kan namelijk schade veroorzaken. Scheepsschroeven slijten bijvoorbeeld door imploderende luchtbellen in water.
Toch blijkt dit principe niet op dezelfde manier te gelden voor menselijke gewrichten.
Af en toe worden er casusrapporten beschreven van mensen die hun gewricht blesseerden door extreem krachtig of afwijkend kraken. Denk aan een gescheurde band of een peesblessure. Zulke incidenten zijn echter zeldzaam en niet te vergelijken met het normale dagelijks kraken van knokkels.
Wat zegt de wetenschap?
Uit een grootschalig onderzoek blijkt dat knokkels kraken geen verhoogd risico geeft op artrose in de handen. Zelfs bij mensen die hun knokkels jarenlang en regelmatig kraakten werd geen verband gevonden met kraakbeenslijtage.
Onderzoekers bekeken niet alleen of mensen hun knokkels kraakten, maar ook hoe vaak en hoe lang zij dit al deden. Hun conclusie was duidelijk: het kraken zelf lijkt geen schadelijk effect te hebben op het gewricht. 1
De échte oorzaken van handartrose
Knokkels kraken blijkt dus geen belangrijke oorzaak van artrose te zijn. Maar wat veroorzaakt handartrose dan wél?
Leeftijd
Het risico op artrose neemt duidelijk toe naarmate mensen ouder worden.
Erfelijke aanleg
Handartrose komt vaker voor in families, wat wijst op een genetische component.
Belasting en letsel
Zwaar handwerk, repetitieve bewegingen en eerdere gewrichtsblessures kunnen het risico verhogen.
Wie meer wil weten over de symptomen, behandeling en oefeningen bij handartrose kan ook het uitgebreide artikel lezen over artrose in de handen.
Conclusie
Knokkels kraken is vooral een gewoonte die irritatie kan opwekken bij mensen in je omgeving, maar schadelijk voor je gewrichten is het niet. Onderzoek laat zien dat het kraken zelf geen slijtage veroorzaakt en het risico op artrose niet vergroot.
De belangrijkste oorzaken van handartrose liggen vooral bij leeftijd, erfelijke aanleg en langdurige belasting van de gewrichten.
Kortom: wie zijn knokkels kraakt, hoeft niet bang te zijn dat dit later tot artrose leidt.
