De kans is groot dat je iemand kent die een totale knieprothese heeft gekregen. Deze operatie komt relatief vaak voor. Volgens cijfers van de Landelijke Registratie Orthopedische Implantaten (LROI) werden in Nederland in één jaar ongeveer 27.000 totale knieprotheses geplaatst.
De meeste mensen krijgen een knieprothese vanwege knieartrose. Deze aandoening veroorzaakt pijn, zwelling en een verminderde beweeglijkheid van het kniegewricht en kan een grote impact hebben op het dagelijks functioneren.
Knieartrose is een vorm van artrose waarbij het kraakbeen in het kniegewricht geleidelijk beschadigd raakt.
Mensen die het meeste risico lopen op knieartrose zijn onder andere ouderen, vrouwen, mensen met overgewicht en mensen die in het verleden knieblessures hebben gehad. Ook sporten waarbij de knie langdurig zwaar wordt belast kunnen een rol spelen.
Toch laat onderzoek zien dat er ook factoren zijn waarop je zelf invloed kunt hebben.
Waarom spierkracht zo belangrijk is bij knieartrose
Onderzoek laat zien dat niet alleen beweging belangrijk is bij knieartrose, maar vooral de spiermassa in de benen. Sterkere spieren kunnen de belasting op het kniegewricht verminderen en helpen om krachten beter te verdelen.
Dat betekent dat dezelfde activiteit – zoals wandelen of traplopen – voor iemand met sterke spieren vaak minder belastend is voor het gewricht dan voor iemand met zwakkere spieren.
Daarom speelt spierversterking een belangrijke rol binnen oefentherapie bij artrose en wordt het steeds vaker gezien als een belangrijk onderdeel van de behandeling van artrose.
Spiermassa blijkt een belangrijke beschermende factor
Onderzoekers analyseerden gegevens van duizenden deelnemers uit grote bevolkingsstudies en onderzochten daarbij de relatie tussen lichamelijke activiteit, spiermassa in de benen en het risico op het ontwikkelen van knieartrose.
De resultaten werden gepubliceerd in JAMA Network Open. De studie liet zien dat vooral een lage spiermassa in de benen samenhing met een groter risico op knieartrose bij mensen die regelmatig gewrichtsbelastende activiteiten deden, zoals wandelen of hardlopen.
Met andere woorden: niet alleen hoeveel iemand beweegt is van belang, maar ook hoe sterk de spieren zijn die het kniegewricht ondersteunen.
Uit de analyse bleek namelijk dat de totale hoeveelheid lichamelijke activiteit op zichzelf niet duidelijk samenhing met het ontstaan van knieartrose. Wat wel verschil maakte, was de hoeveelheid spiermassa in de onderste ledematen.
Mensen met relatief weinig spiermassa in de benen bleken een groter risico te hebben op knieartrose wanneer zij veel gewrichtsbelastende activiteiten uitvoerden. Bij mensen met meer spiermassa werd dit verband niet gevonden.
Dit suggereert dat spierkracht een belangrijke rol speelt in de belastbaarheid van het kniegewricht. Gewrichtsdragende activiteiten in combinatie met onvoldoende spiermassa kunnen het risico op knieartrose vergroten.
Wie meer wil begrijpen hoe deze aandoening zich in het kniegewricht ontwikkelt, kan ook kijken naar artrose in de knie.
Waarom sterke spieren het kniegewricht beschermen
Om te begrijpen waarom spierkracht zo belangrijk is, helpt het om te kijken hoe krachten in het kniegewricht worden verdeeld tijdens beweging.
Wanneer je loopt, rent of traploopt, werkt er een grote kracht op het kniegewricht. Tijdens normaal wandelen kan deze belasting al oplopen tot drie tot vijf keer het lichaamsgewicht.
Sterke spieren helpen om een deel van deze krachten op te vangen voordat ze het kraakbeen bereiken.
Dat werkt ongeveer op drie manieren:
1. Spieren nemen een deel van de belasting over
De spieren in het bovenbeen – vooral de quadriceps en hamstrings – vangen een deel van de krachten op die tijdens beweging ontstaan.
2. Het gewricht wordt stabieler
Sterke spieren zorgen voor meer controle over het kniegewricht. Daardoor wordt de druk beter verdeeld over het gewrichtsoppervlak.
3. Minder piekbelasting op het kraakbeen
Doordat spieren en pezen een deel van de schokken opvangen, wordt het kraakbeen minder zwaar belast.
Daardoor kan dezelfde beweging voor iemand met sterke spieren minder belastend zijn voor het kniegewricht.
Gerichte training van de beenspieren kan daarbij een belangrijke rol spelen. In het artikel krachttraining bij artrose leggen we uit hoe spierversterkende oefeningen veilig kunnen worden toegepast wanneer je gewrichtsklachten hebt.
De rol van lichaamsgewicht
De rol van lichaamsgewicht
Naast spierkracht speelt ook lichaamsgewicht een belangrijke rol bij knieartrose.
Tijdens wandelen kan de belasting op het kniegewricht oplopen tot meerdere keren het lichaamsgewicht. Dat betekent dat zelfs een paar kilo extra gewicht de druk op de knieën aanzienlijk kan vergroten.
Hoe overgewicht de ontwikkeling en klachten van artrose kan beïnvloeden, lees je in overgewicht en artrose: effect van gewichtsverlies.
Interessant genoeg laat onderzoek zien dat spiermassa deze extra belasting gedeeltelijk kan compenseren. Sterkere spieren ondersteunen het gewricht en helpen om krachten beter te verdelen.
Spierkracht en beweging horen bij elkaar
Spierversterking staat niet los van beweging. In de praktijk werken beide samen.
Regelmatige beweging helpt om spieren actief te houden, terwijl sterke spieren het gewricht beschermen tijdens die beweging.
Daarom wordt vaak aangeraden om spierversterkende oefeningen te combineren met regelmatige aerobe beweging.
In het artikel beste beweging bij artrose leggen we uit waarom activiteiten zoals wandelen, fietsen en zwemmen volgens onderzoek bijzonder geschikt zijn voor mensen met artrose.
Eenvoudige oefeningen om je benen sterker te maken
Je hoeft geen intensieve training te doen om spierkracht op te bouwen. Ook eenvoudige oefeningen kunnen al een groot verschil maken.
Voorbeelden zijn:
Wall sits
Met je rug tegen een muur zak je langzaam naar beneden alsof je op een stoel zit.
Stoel-opstaan
Herhaald opstaan uit een stoel zonder gebruik van de armen.
Wandelen
Een eenvoudige manier om spieren actief te houden en gewrichten soepel te houden.
Wie gericht wil trainen kan ook kijken naar oefeningen bij knieartrose.
Conclusie
Onderzoek laat steeds duidelijker zien dat spiermassa in de benen een belangrijke rol speelt bij knieartrose.
Niet alleen hoeveel iemand beweegt is van belang, maar vooral hoe sterk de spieren rondom het kniegewricht zijn.
Sterke spieren kunnen:
- de belasting op het gewricht verminderen
- de stabiliteit verbeteren
- het kraakbeen beschermen tegen overbelasting
In combinatie met een gezond gewicht en regelmatige beweging kan spierversterking daarom een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen en beperken van knieartrose.
Veelgestelde vragen over spierkracht en knieartrose
Helpt krachttraining bij knieartrose?
Ja. Het versterken van de spieren rondom het kniegewricht kan helpen om de belasting op het gewricht te verminderen. Sterkere spieren ondersteunen het gewricht tijdens beweging en kunnen bijdragen aan minder pijn en een betere stabiliteit. Daarom vormt spierversterking vaak een belangrijk onderdeel van bewegen bij knieartrose.
Welke spieren zijn belangrijk bij knieartrose?
Vooral de bovenbeenspieren (quadriceps) spelen een belangrijke rol bij het stabiliseren van het kniegewricht. Daarnaast dragen ook de hamstrings en bilspieren bij aan een betere controle over de beweging van het gewricht. Door deze spiergroepen te trainen kan de belasting op het kniegewricht beter worden verdeeld.
Kun je knieartrose voorkomen met sterke spieren?
Sterke spieren kunnen knieartrose niet altijd volledig voorkomen, maar ze kunnen wel helpen om het risico te verkleinen en de progressie van klachten mogelijk te vertragen. Door de belasting op het gewricht beter op te vangen kan spierkracht bijdragen aan een betere bescherming van het kraakbeen.
Welke oefeningen helpen bij knieartrose?
Oefeningen die de spieren rondom de knie versterken kunnen helpen om het gewricht stabieler te maken. Voorbeelden zijn wall sits, rustig opstaan uit een stoel en lichte krachttraining voor de bovenbenen.
