Wat is kPNI? Steeds meer professionals, van arts tot fysiotherapeut, merken dat het oude, gescheiden zorgmodel niet meer volstaat.
Wie dagelijks met patiënten werkt, ziet dat klachten zelden één oorzaak hebben. Lichaam en geest, immuniteit en gedrag, biochemie en beweging grijpen in elkaar als één systeem.
Die verschuiving heeft een naam: klinische psycho-neuro-immunologie, kortweg kPNI.
Deze jonge discipline onderzoekt hoe onze hersenen, hormonen, afweersysteem, stofwisseling en leefstijl elkaar continu beïnvloeden – en hoe herstel ontstaat wanneer die communicatie weer in balans komt.
In onderstaande video legt dr. Leo Pruimboom – grondlegger van de klinische Psycho-Neuro-Immunologie (kPNI) – uit waarom de moderne gezondheidszorg vaak symptomen behandelt in plaats van de oorzaak aan te pakken.
Hij beschrijft hoe lichaam en geest voortdurend met elkaar communiceren via het immuunsysteem, en waarom herstel begint met het begrijpen van dat systeem.
???? Video: Dr. Leo Pruimboom – “Waarom de gezondheidszorg ziekte verkeerd begrijpt” (Purpose Driven Podcast, 2025)
Een nieuw perspectief op gezondheid
De klassieke geneeskunde is opgebouwd uit losse specialismen.
Artsen behandelen ziekten, fysiotherapeuten beweging, psychologen gedrag.
Die verdeling maakt de zorg overzichtelijk, maar doet geen recht aan de werkelijkheid: het lichaam functioneert als één geheel.
Chronische pijn, vermoeidheid of stijfheid zijn zelden puur lokaal. Ze ontstaan door een verstoring van de onderlinge afstemming tussen hersenen, immuunsysteem, hormonen en stofwisseling.
Wie dat begrijpt, ziet dat een gewrichtsprobleem niet alleen in het kraakbeen zit, maar in het hele regulatiesysteem dat bepaalt hoe het lichaam herstelt.
De wetenschap van myokines
Dat inzicht wordt bevestigd door onderzoek uit de endocrinologie.
In het invloedrijke artikel “Muscle-Organ Crosstalk: The Emerging Roles of Myokines” beschreven Severinsen M.C.K. en Pedersen B.K. (2020) dat spieren functioneren als een endocrien orgaan.
Tijdens bewegen produceren spiercellen honderden signaalstoffen – myokines – die via het bloed communiceren met hersenen, lever, vetweefsel, bot, huid en immuunsysteem.
Een van de belangrijkste is interleukine-6 (IL-6). Deze stof:
- stimuleert vetverbranding en glucoseopname;
- verlaagt eetlust (zoals bevestigd in het corrigendum van 2021);
- remt ontstekingsactiviteit door TNF-α te onderdrukken en IL-10 en IL-1ra te activeren;
- verhoogt insulinegevoeligheid en stimuleert de afgifte van GLP-1 in de darmen;
- bevordert neuroplasticiteit via Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF);
- en reguleert witte bloedcellen door neutrocytose (toename van neutrofielen) en lymfopenie (afname van lymfocyten) te veroorzaken.
Andere myokines, zoals irisin, cathepsin B, decorin, IL-15 en FSTL-1, dragen bij aan botvorming, huidherstel, vaatgroei en immuunbalans.
Beweging blijkt dus geen lokale spieractiviteit, maar een hormonale boodschap aan het hele lichaam.
Bewegen is niet het gevolg van gezondheid, maar een biologische aansturing ervan.
(Bron: Corrigendum to: “Muscle-Organ Crosstalk: The Emerging Roles of Myokines”, Endocrine Reviews, Volume 42, Issue 1, February 2021, Pages 97–99, https://doi.org/10.1210/endrev/bnaa024)
KPNI: het lichaam als netwerk
De kPNI verbindt deze kennis met wat we al weten over stress, voeding en gedrag.
Ze ziet gezondheid als een samenspel tussen zes beïnvloedende domeinen: het brein, het immuunsysteem, het hormoonstelsel, de stofwisseling, het gedrag en de omgeving.
Wanneer één van die systemen uit balans raakt – bijvoorbeeld door langdurige stress, slaaptekort of verkeerde voeding – raakt ook het herstelvermogen ontregeld.
Het lichaam reageert dan niet meer flexibel, maar blijft hangen in ontsteking, vermoeidheid of pijn.
Het doel van kPNI is niet om symptomen te onderdrukken, maar om te begrijpen waar de communicatie stokt – en die verbinding te herstellen.
Herstel bij artrose en chronische klachten
Bij aandoeningen zoals artrose, rugpijn of tendinopathie zien we precies dit principe.
Er is niet alleen slijtage, maar ook laaggradige ontsteking, hormonale disbalans en een verstoorde energiestofwisseling.
Daarom reageren patiënten zo verschillend op dezelfde behandeling.
Beweging helpt, maar niet alleen omdat het spieren versterkt.
Door de aanmaak van myokines vermindert ontsteking, verbetert insulinegevoeligheid en worden genen geactiveerd die het kraakbeen beschermen.
Wanneer dat wordt gecombineerd met stressreductie, herstel van slaap en een ontstekingsremmend voedingspatroon, krijgt het lichaam de kans om zichzelf te herstellen.
Dat is geen alternatieve visie, maar een biologisch logisch model van hoe het lichaam werkt.
Stress, voeding en energiehuishouding
Binnen de kPNI wordt stress gezien als een fysiologische toestand, niet als een vaag gevoel.
Langdurige activatie van het stresssysteem verhoogt cortisol, beïnvloedt bloedsuiker en remt herstel.
Slaaptekort, overbelasting of emotionele spanning kunnen zo het immuunsysteem ontregelen en pijn versterken – zelfs zonder nieuwe schade.
Ook voeding speelt een directe rol.
Voedingsstoffen beïnvloeden het microbioom, de energieproductie en de aanmaak van signaalstoffen.
Een tekort aan omega-3-vetzuren, zink of magnesium kan de balans van ontstekingsreacties verstoren.
Daarom kijkt kPNI niet naar afzonderlijke voedingsmiddelen, maar naar metabole communicatie: hoe voeding, stress en beweging samen bepalen hoe een lichaam functioneert.
Geen alternatief, maar een evolutie van geneeskunde
kPNI wordt soms ten onrechte weggezet als alternatief.
In werkelijkheid bouwt het voort op de nieuwste inzichten uit de neurobiologie, endocrinologie en immunologie.
Pioniers zoals dr. Leo Pruimboom en prof. Frits Muskiet hebben het wetenschappelijke fundament gelegd voor de klinische toepassing: een geïntegreerd model waarin psyche, zenuwstelsel en immuunsysteem één geheel vormen.
Het uitgangspunt: ziekte ontstaat wanneer systemen hun onderlinge afstemming verliezen.
Gezondheid keert terug wanneer die communicatie wordt hersteld.
Dat vraagt niet om een nieuwe therapie, maar om een andere manier van denken:
minder protocollen, meer context.
Minder focus op klachten, meer begrip van het systeem dat ze veroorzaakt.
De mens als geheel
In de praktijk betekent dit dat een behandelaar niet alleen vraagt waar het pijn doet,
maar ook wanneer het begon, hoe iemand leeft en wat er in zijn omgeving speelt.
De oorzaak van lichamelijke klachten ligt vaak in de interactie tussen belasting, emotie, voeding en herstel.
Door die verbanden te herkennen, kunnen patiënten zelf begrijpen wat hun lichaam probeert te vertellen.
Dat maakt kPNI niet alleen wetenschappelijk relevant, maar ook menselijk: het brengt de mens terug in de geneeskunde.
Slot
De ontdekking van het myokine-netwerk door Pedersen en Severinsen bevestigt wat de kPNI al jaren verkondigt:
dat gezondheid voortkomt uit communicatie.
Spieren, hersenen, darmen, immuuncellen en hormonen spreken elkaars taal.
Wanneer die dialoog verstoord raakt, ontstaan klachten.
Wanneer we die herstellen, ontstaat genezing.
Gezondheid is geen toestand, maar een vorm van samenwerking.
Wie dat begrijpt, kijkt niet langer naar het lichaam als een machine,
maar als een levend systeem dat zichzelf kan herstellen – als we het de juiste omstandigheden bieden.
Meer weten over kPNI in de praktijk?
Wil je ontdekken hoe kPNI in de dagelijkse praktijk wordt toegepast?
Lees dan verder op onze pagina over We pakken de oorzaak aan in plaats van alleen de symptomen te bestrijden.
Daar vind je meer informatie over de werkwijze van Olaf van der Zanden, specialist in kPNI en ervaren begeleider bij complexe pijn- en herstelklachten.
